Mijn verhaal

In oktober 2014 kreeg mijn mama Seba (1940) te horen dat ze dementie heeft. Een bevestiging van de vermoedens die wij – haar man en haar 4 dochters – al wat langer hadden. Waar die vermoedens in zaten, is moeilijk te duiden. Het was meer dan alleen vergeetachtigheid… soms was ze verward, had ze moeite met het leggen van verbanden of overzag ze het geheel even niet meer. Soms leidde dit tot onzekerheid en paniek. Signalen die je als naaste zo lang mogelijk schaart onder de categorie ‘ze wordt een dagje ouder’ terwijl je stiekem beter weet.

Kleine wereld

Inmiddels zijn we 6 jaar verder en gaat het met mijn mama geleidelijk achteruit. In het begin minder snel dan nu. We boffen met haar opgeruimde en vrolijke karakter en het feit dat ze iedereen nog herkent en goed aanspreekbaar is. Wel heeft ze de afgelopen jaren veel ingeleverd. Ze is steeds minder zelfstandig en onderneemt niets meer uit zichzelf. In die zin is haar wereld klein geworden. En dat wat ze doet en meemaakt, is ze snel vergeten.

Ongemakkelijke stiltes

Eén keer per week haal ik mama op en eet ze met ons mee. Waar je haar eerder nog zag genieten van de drukte van ons gezinsleven, gaat er nu veel langs haar heen. Steeds vaker zit ze in haar eigen wereldje en kijkt wat ‘leeg’ voor zich uit. Stel je haar geen vraag, dan komt er ook geen vraag. De stiltes die steeds vaker vallen, voelen soms wat ongemakkelijk. Voor mij meer dan voor haar. Hoewel we ook in stilte van elkaar genieten… dat voel ik.

De afwezige weer aanwezig maken

Ook in groepsgesprekken kan mama niet altijd volwaardig meer mee. De inhoud gaat langs haar heen en ze houdt zich staande door af en toe ja (of nee) te zeggen en te lachen als de rest van het gezelschap ook lacht. Dat gaat haar goed af, op het eerste gezicht zou je misschien niet eens opmerken dat ze het gesprek eigenlijk niet volgt. Ze is aanwezig en toch ook weer niet.

Weer even mama zonder dementie

Om mama weer zichtbaar te maken, doe ik graag dingen met haar. Samen bezig zijn, ons laten leiden door de activiteit. Eén van de dingen die ze nog graag en goed doet, is puzzelen…. kruiswoordpuzzels, Zweedse puzzels, sudoku’s en woordzoekers. We doen dan zeker niet voor elkaar onder en zijn in dat opzicht gelijk aan elkaar. Die gelijkheid doet mama goed, ze ontspant en haar ogen gaan weer stralen. De dementie is naar de achtergrond en mama is gewoon weer even ‘mijn mama’… ze doet weer mee!

Van puzzelen naar praten

Dat weer even ‘mama zonder dementie’ kunnen zijn, is zo waardevol. Voor ons allebei. En dat is wat Klessebasjes wil bereiken… mensen met dementie weer als gelijkwaardige gesprekjespartners zien. Dat doen we door het aanbieden van leuke, herkenbare, ongedwongen en laagdrempelige puzzels en spelletjes, die aanleiding geven tot gespreksstof. Met onderwerpen die terug gaan in de tijd. Die herinneringen opwekken en zorgen voor een feest van herkenning en die aansluiten bij de nog aanwezige belevingswereld van mensen met dementie. Want als er iets is wat zij nog graag doen en kunnen, dan is het praten over hun jeugdige jaren. Door samen terug te gaan naar hun tijd, ontstaan er weer gelijkwaardige gesprekken.